W 2019 roku, gdy moja żona była w zaawansowanej ciąży, podjęliśmy odważną decyzję o przeprowadzce i wzięciu na warsztat poważnego projektu remontowego. W domu czuć było charakterystyczny zapach, który sugerował, że jest tu pole do popisu – i szansa na stworzenie wymarzonego rodzinnego gniazda. Nie wiedzieliśmy wtedy, że ten zapach był zapowiedzią problemów zdrowotnych, które miały nadejść.
Nasz parterowy dom w spokojnej wiejskiej miejscowości w Norfolk.
Trzy lata wcześniej przeprowadziliśmy się do Norfolk, żeby pracować na terenie obiektu agroturystycznego. W połowie 2018 roku zdecydowaliśmy z żoną, że czas założyć rodzinę – a to oznaczało, że musimy znaleźć własny kąt poza terenem posesji. Okazja nadarzyła się sama: w sąsiedniej wsi wystawiono na sprzedaż parterowy dom z dużym ogrodem. Poprzedni właściciel postanowił zamienić go na mniejsze lokum i wyprowadził się do wynajętego mieszkania przy wiejskim placu.
Dom miał swoje wady – wiedzieliśmy o tym i byliśmy na to przygotowani, bo wcześniej mieliśmy już za sobą niejedną renowację. Budynek był przystosowany do potrzeb osoby na wózku inwalidzkim, przy czym część przeróbek pozostawiała wiele do życzenia. Główną bolączką były przyklejone na stałe płytki dywanowe w przedniej części domu, z których unosił się ten charakterystyczny, kwiatowy zapach znany każdemu, kto choć raz przestąpił próg bungalowu z lat 60.
Przez kolejne sześć miesięcy burzyliśmy ściany, szlifowaliśmy przegniłe resztki kleju do płytek, tynkowaliśmy i naprawialiśmy to, co poprzednicy zostawili po sobie. Zamontowaliśmy nowe oświetlenie, wentylację mechaniczną i system nawiewu powietrza, żeby poprawić jakość powietrza w domu. A wszystko to przy aktywnym udziale mojej mocno ciężarnej żony, która malowała ściany, układała płytki i podłączała armaturę łazienkową.
Gdy w Wielki Piątek 2019 roku na świat przyszedł nasz syn, dom był już gotowy – przemieniony w prawdziwe rodzinne gniazdo. Byliśmy zachwyceni. Byliśmy niewyspani. A gdy nadszedł rok 2020 i era pandemii, nie zdawaliśmy sobie jeszcze sprawy z tego, jak bardzo pogarszająca się jakość powietrza w domu odbija się na naszym zdrowiu.
Wraz ze wzrostem wilgotności rosły nasze problemy ze snem.
Poziom wilgotności w domu systematycznie rósł, tworząc idealne warunki do niekontrolowanego rozwoju pleśni. Niewidoczne gołym okiem zarodniki zaczęły kolonizować wilgotne kąty i ukryte zakamarki – ich obecność zdradzał jedynie stęchły zapach, który z każdym dniem stawał się coraz bardziej wyczuwalny. W miarę jak kolonie pleśni się rozrastały, rosło też stężenie zarodników w powietrzu, niepostrzeżenie zatruwając atmosferę, którą oddychaliśmy.
Początkowo objawy były subtelne. Sen stawał się coraz płytszy, przerywany napadami kaszlu i poczuciem, że nigdy nie jesteśmy naprawdę wypoczęci. Potem pojawiły się poważniejsze symptomy: świszczący oddech, duszności i ucisk w klatce piersiowej, który znaliśmy aż za dobrze. Nasz syn, który miał wtedy zaledwie dwa lata, zaczął wykazywać objawy, które można było określić tylko jednym słowem: astma. Jego oddech, kiedyś swobodny, stał się ciężki; żywiołową energię zastąpiły apatia i uporczywy kaszel.
Po całym tym wysiłku i wszystkich działaniach profilaktycznych wróciliśmy do punktu wyjścia – dom był równie stęchły jak w dniu wprowadzki. A do tego dręczyła nas myśl, że astma syna może gwałtownie się nasilić, gdy w końcu dopadnie nas covid.
Źródłem tej lawiny problemów zdrowotnych była pleśń, która doskonale czuła się w wilgotnym środowisku naszego domu. Wilgotność sięgająca 93% nie tylko sprzyjała jej rozwojowi, ale też poważnie obniżyła jakość powietrza wewnątrz – zamieniając nasze schronienie w źródło problemów z układem oddechowym. Skutki dla zdrowia były nie do zignorowania: zaburzone wzorce snu, ogólne pogorszenie kondycji i nasilenie objawów astmatycznych u żony i syna.
Zmęczeni i zaniepokojeni całą sytuacją, zwróciliśmy się po pomoc do specjalistów.
Skoro dom był wilgotny mimo wszystkich napraw i instalacji wewnątrz, przyczyny trzeba było szukać na zewnątrz. Sporo czasu poświęciliśmy na zagospodarowanie ogrodu: usunęliśmy kolczaste żywopłoty, założyliśmy miękkie rabaty i trawniki, przystosowując przestrzeń do zabawy małych dzieci. Przez cały ten czas jeden element pozostał niezmieniony – betonowe chodniki ułożone wzdłuż bocznych ścian domu jeszcze w latach 90.
Brak odpowiedniego odwodnienia wokół budynku powodował szereg problemów, a znamienne ślady wilgoci w murze i izolacja pozioma poniżej poziomu betonowej nawierzchni mówiły same za siebie. Czekał nas kolejny duży projekt: zerwanie wszystkiego i ułożenie przepuszczalnej nawierzchni. Przez cały ten czas miałem rozwiązanie problemu zdrowotnego mojej rodziny dosłownie pod ręką – w magazynie w pracy leżały tysiące plastikowych kratek do żwiru, a ja nawet nie skojarzyłem faktów. Te kratki są – i mówię to z pełnym przekonaniem – rewolucyjne. Przepuszczają każdą kroplę wody w głąb gruntu, zamiast pozwalać jej gromadzić się przy ścianach domu.
Wynajem młota wyburzeniowego, łom i wiertarka udarowa za 45 £ z pobliskiego sklepu budowlanego – i wielkie kawały betonu zaczęły opuszczać chodniki wokół całego domu. Tyle pracy włożyliśmy w przeróbki wewnątrz, a przeoczyliśmy te na zewnątrz. Najtrudniejsza okazała się utylizacja gruzu – przekonanie pracowników lokalnego punktu zbiórki odpadów, że pomimo zakurzonego wyglądu nie jestem wykonawcą próbującym nielegalnie pozbyć się odpadów budowlanych. Sama nawierzchnia poszła sprawnie – tę instalację robiłem już wielokrotnie i sprzedałem miliony takich kratek.
Pierwsze oznaki poprawy.
Zmiana nie nastąpiła z dnia na dzień. Przez pewien czas nadal używaliśmy osuszaczy powietrza, żeby opanować poziom wilgoci – tak jak robiliśmy to przed wymianą nawierzchni. W ciągu kolejnego miesiąca wilgotność spadała o około 10% tygodniowo, a jakość powietrza zaczęła się poprawiać.
Pierwsze sygnały były obiecujące. Zarodniki, które rozwinęły się w pełnoprawną czarną pleśń za szafą syna, zostały zlikwidowane – i, co zdumiewające, nie wróciły. Wilgotność w domu spadła do 40%. Syn przestał budzić się w nocy z powodu kaszlu. Jakość powietrza w naszym rodzinnym domu uległa trwałej poprawie.
Gdyby ktoś powiedział mi w 2019 roku, że walka z wilgocią i pleśnią wewnątrz domu to tylko połowa sukcesu, zapłaciłbym za tę wiedzę bez wahania. Z pewnością oszczędziłoby nam to lat wizyt u lekarza, godzin utraconego snu i ich wpływu na nasze zdrowie oraz zdolność do normalnego funkcjonowania – w domu i w pracy. Poprawa stanu zdrowia była warta każdej złotówki wydanej na te zmiany – i okazała się cenniejsza niż jakikolwiek wcześniejszy remont o charakterze czysto estetycznym.